Pojemność zbiornika na deszczówkę należy dobrać, porównując ilość wody spływającej z podłączonej części dachu z ilością zużywaną pomiędzy kolejnymi opadami. Uzysk oblicza się według wzoru: wysokość opadu w milimetrach × powierzchnia dachu w metrach kwadratowych × współczynnik spływu. Zbiornik 1000 litrów może wystarczyć do podlewania małego ogrodu, donic i rabat, ale przy dużym trawniku albo zapasie na kilkanaście suchych dni potrzebna będzie większa pojemność.
Od czego zależy pojemność zbiornika na deszczówkę
Nie ma jednej pojemności odpowiedniej dla wszystkich domów. Zbiornik trzeba dopasować jednocześnie do możliwości zbierania wody i do planowanego zużycia. Znaczenie mają przede wszystkim:
- powierzchnia dachu odprowadzającego wodę do zbiornika,
- lokalna wysokość i częstotliwość opadów,
- rodzaj pokrycia dachowego,
- powierzchnia podlewanego ogrodu,
- ilość wody zużywana podczas jednego podlewania,
- oczekiwana liczba dni zapasu,
- dostępne miejsce i możliwość rozbudowy instalacji.
Duży dach może szybko napełnić niewielki zbiornik, ale nie oznacza to automatycznie, że potrzebny jest największy dostępny model. Jeżeli zgromadzona woda jest regularnie wykorzystywana, ten sam zbiornik może wielokrotnie napełniać się w ciągu sezonu.
Z drugiej strony duży ogród nie jest wystarczającym powodem do zakupu bardzo pojemnego zbiornika, jeśli woda jest zbierana z niewielkiego daszku. Pojemnik powinien mieć rozmiar, który można realnie napełniać i opróżniać.
Jak obliczyć ilość deszczówki z dachu
Podstawą doboru zbiornika jest ustalenie, ile deszczówki może spłynąć z dachu podczas konkretnego opadu. Przyjmuje się, że 1 mm opadu na 1 m² powierzchni daje teoretycznie 1 litr wody.
Rzeczywisty uzysk jest mniejszy, ponieważ część wody pozostaje na pokryciu dachowym, odparowuje albo zostaje zatrzymana przez rynny i filtry. Dlatego w obliczeniach stosuje się współczynnik spływu.
Wzór wygląda następująco:
ilość deszczówki w litrach = opad w mm × powierzchnia dachu w m² × współczynnik spływu
Jaką powierzchnię dachu przyjąć
Do obliczeń należy przyjąć rzut poziomy tej części dachu, z której woda rzeczywiście trafia do zbiornika. Nie należy sumować powierzchni nachylonych połaci.
Jeżeli dom ma rzut dachu o powierzchni 120 m², ale zbiornik będzie zasilany tylko przez rurę spustową obsługującą połowę dachu, efektywna powierzchnia wyniesie około 60 m². Dokładny wynik zależy od układu połaci, rynien i rur spustowych.
Warto uwzględnić tylko powierzchnię objętą instalacją, ponieważ prawidłowe podłączenie zbiornika do rynny decyduje o tym, jaka część opadu faktycznie zostanie skierowana do pojemnika.
Jaki współczynnik spływu zastosować
Współczynnik spływu zależy między innymi od rodzaju i nachylenia dachu. Dla gładkich dachów skośnych pokrytych blachą lub dachówką można przyjmować orientacyjnie wartość około 0,8-0,9. Dla powierzchni zatrzymujących więcej wody współczynnik będzie niższy.
Jeżeli nie dysponujesz dokładnymi danymi dotyczącymi pokrycia, do wstępnych obliczeń możesz ostrożnie przyjąć współczynnik 0,8. Dzięki temu wynik uwzględni część typowych strat, zamiast zakładać, że cała woda trafia do zbiornika.
Przykład obliczenia uzysku
Załóżmy, że:
- efektywna powierzchnia dachu wynosi 100 m²,
- opad wynosi 10 mm,
- współczynnik spływu wynosi 0,8.
Obliczenie:
10 × 100 × 0,8 = 800 litrów
Oznacza to, że opad o wysokości 10 mm może dostarczyć około 800 litrów wody. Przy opadzie 20 mm z tej samej powierzchni można zebrać około 1600 litrów.
Poniższa tabela pokazuje orientacyjny uzysk dla różnych powierzchni dachu przy współczynniku spływu 0,8.
| Efektywna powierzchnia dachu | Opad 10 mm | Opad 20 mm |
|---|---|---|
| 50 m² | 400 l | 800 l |
| 100 m² | 800 l | 1600 l |
| 150 m² | 1200 l | 2400 l |
| 200 m² | 1600 l | 3200 l |
Są to wartości szacunkowe. Faktyczna ilość wody może być mniejsza z powodu strat, zabrudzeń, działania filtrów oraz niepełnego podłączenia powierzchni dachu.
Jak przełożyć ilość deszczówki na pojemność zbiornika
Roczny uzysk wody nie powinien być traktowany jako wymagana pojemność zbiornika. Jeżeli z dachu można zebrać w ciągu roku 40 000 litrów, nie oznacza to, że potrzebny jest zbiornik o takiej objętości. Woda spływa etapami, a zbiornik jest w ciągu sezonu wielokrotnie napełniany i opróżniany.
Do praktycznego wyboru pojemności można wykorzystać trzy elementy: uzysk z typowego opadu, zużycie podczas podlewania oraz planowany okres zapasu.
Dobór do typowego opadu
Najprostsza metoda polega na sprawdzeniu, ile wody spłynie z dachu podczas opadu o wysokości 10-20 mm. Taki wynik pokazuje, jaką ilość może jednorazowo przyjąć instalacja.
Przykładowo dach o efektywnej powierzchni 80 m² przy współczynniku 0,8 dostarczy:
- około 640 l podczas opadu 10 mm,
- około 1280 l podczas opadu 20 mm,
- około 1920 l podczas opadu 30 mm.
Zbiornik 1000 l przejmie całość wody z opadu 10 mm, ale podczas intensywniejszego deszczu część nadmiaru będzie musiała zostać bezpiecznie odprowadzona.
Nie zawsze warto jednak dobierać zbiornik tak, aby przyjmował każdy możliwy opad. Duża pojemność ma sens przede wszystkim wtedy, gdy zgromadzona woda będzie później wykorzystana.
Dobór do zużycia w ogrodzie
Najdokładniejszym sposobem oceny zapotrzebowania jest zmierzenie ilości wody zużywanej podczas typowego podlewania. Można to zrobić, odczytując wodomierz przed i po podlewaniu albo mierząc, ile czasu zajmuje napełnienie pojemnika o znanej pojemności.
Jeżeli wąż napełnia wiadro 10 l w ciągu minuty, a podlewanie trwa 25 minut, zużycie wynosi około 250 l. Przy trzech takich podlewaniach potrzebny będzie zapas około 750 l.
Znaczenie ma również planowane wykorzystanie deszczówki. Podlewanie kilku skrzynek i rabat wymaga znacznie mniej wody niż regularne nawadnianie dużego trawnika, żywopłotu i warzywnika.
Dobór do liczby dni zapasu
Zastanów się, jak długo zgromadzona woda ma wystarczać bez kolejnych opadów. W małym ogrodzie może wystarczyć zapas na jedno lub dwa podlewania. Większa pojemność będzie potrzebna, jeżeli zbiornik ma ograniczyć korzystanie z wodociągu podczas kilkunastu suchych dni.
Można zastosować prosty wzór:
pojemność użytkowa = zużycie podczas jednego podlewania × liczba podlewań między opadami
Jeżeli jedno podlewanie wymaga 300 l, a zapas ma wystarczyć na cztery podlewania, potrzebna pojemność użytkowa wynosi około 1200 l. W praktyce można wybrać zbiornik 1500 l, o ile dach jest w stanie dostarczyć taką ilość wody.
Przykład pełnego doboru zbiornika
Załóżmy, że woda jest zbierana z 100 m² efektywnej powierzchni dachu. Przy współczynniku spływu 0,8 opad 10 mm dostarczy około 800 l, a opad 20 mm około 1600 l.
Podlewanie ogrodu zużywa 250 l jednorazowo. Właściciel chce mieć zapas na cztery podlewania:
250 l × 4 = 1000 l
W tej sytuacji zbiornik 1000 l odpowiada zapotrzebowaniu i może zostać napełniony przez opad wynoszący około 12,5 mm:
1000 ÷ (100 × 0,8) = 12,5 mm
Jeżeli celem jest przyjmowanie większej części intensywnych opadów i zgromadzenie zapasu na dłuższy okres, rozsądne może być zwiększenie pojemności do 1500-2000 l. Gdy jednak woda jest zużywana tylko do kilku donic i niewielkiej rabaty, zbiornik 1000 l może okazać się większy, niż wynika z rzeczywistych potrzeb.
Czy zbiornik 1000 litrów wystarczy
Zbiornik 1000 litrów często wystarcza do podlewania małego ogrodu, warzywnika, rabat i roślin w pojemnikach. Jest szczególnie praktyczny, gdy woda jest regularnie pobierana, a pojemnik może ponownie napełnić się podczas kolejnego deszczu.
Taka pojemność będzie rozsądnym wyborem, jeżeli:
- jedno podlewanie zużywa kilkadziesiąt lub kilkaset litrów,
- nie jest wymagany zapas na długą suszę,
- zbiornik zasila niewielki ogród,
- istnieje możliwość późniejszego dołączenia drugiego pojemnika.
Zbiornik 1000 l może być za mały, gdy podlewany jest rozległy trawnik, duży warzywnik albo wiele wymagających nasadzeń. Przy dachu o powierzchni 150 m² i współczynniku 0,8 do jego napełnienia wystarczy opad około 8,3 mm. Intensywniejszy deszcz szybko spowoduje przepełnienie, jeżeli woda nie została wcześniej zużyta.
Odpowiedź na pytanie, czy 1000 litrów wystarczy, zależy więc bardziej od tempa zużycia niż od samego rozmiaru dachu.
Jaki zbiornik do podlewania ogrodu wybrać
Po wykonaniu obliczeń wynik warto zaokrąglić do najbliższej większej pojemności dostępnej w sprzedaży. Jeżeli zapotrzebowanie wynosi około 850 l, praktycznym wyborem będzie zbiornik 1000 l. Przy wyniku 1700 l można rozważyć pojemność około 2000 l.
Nie należy jednak kupować większego modelu wyłącznie dlatego, że dach może dostarczyć dużo wody podczas ulewy. Pojemność musi odpowiadać również częstotliwości podlewania i możliwości wykorzystania zapasu.
Znaczenie mają także warunki przestrzenne. Zbiornik o dużej objętości zajmuje więcej miejsca, wymaga odpowiedniego podłoża, a jego forma może wpływać na wygląd otoczenia domu. Gdy z obliczeń wynika pojemność kilku tysięcy litrów, warto porównać, czy praktyczniejszy będzie zbiornik naziemny czy podziemny.
Alternatywą dla jednego dużego pojemnika może być połączenie dwóch lub kilku mniejszych zbiorników. Ułatwia to stopniową rozbudowę systemu, ale wymaga poprawnego wyrównania poziomów i zaplanowania przepływu wody między pojemnikami.
Najczęstsze błędy przy dobieraniu pojemności
Pierwszym błędem jest uwzględnianie całej powierzchni dachu, mimo że do zbiornika podłączona będzie tylko jedna z kilku rur spustowych. Prowadzi to do zawyżenia możliwego uzysku.
Drugim jest utożsamianie rocznej ilości opadów z potrzebną pojemnością. Zbiornik nie musi przechowywać całej wody z sezonu. Ma przejmować część kolejnych opadów i oddawać ją podczas podlewania.
Niewłaściwe jest również dobieranie pojemności tylko do powierzchni ogrodu. Dwa ogrody o tej samej wielkości mogą zużywać zupełnie różne ilości wody w zależności od rodzaju roślin, udziału trawnika, sposobu podlewania i zacienienia.
Nie warto też zakładać, że największy zbiornik zawsze będzie najlepszy. Zbyt duży pojemnik zajmuje miejsce i podnosi koszt instalacji, a przy małym dachu może być rzadko napełniany. Zbyt mały będzie natomiast szybko się przepełniał i nie zapewni oczekiwanego zapasu.
Najbardziej praktyczny dobór polega na zestawieniu trzech wartości: uzysku z typowego opadu, rzeczywistego zużycia podczas podlewania oraz liczby podlewań, na które ma wystarczyć zapas. Dopiero wynik takiego porównania należy zaokrąglić do dostępnej pojemności zbiornika.
